កម្ពុជាពង្រឹងចំណងពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក ខណៈការវិនិយោគសកលធ្លាក់ចុះ
ព័ត៌មាន ស.ស.ក.
ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី ២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ – សមាគមស្វាយចន្ទីកម្ពុជា (ស.ស.ក.) គឺជាភាគីពាក់ព័ន្ធមួយក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងវេទិកាស្តីពីការវិនិយោគ និងពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលប្រារព្ធឡើងនៅសាលាជាតិគយ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះក្រោមអធិបតីឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស៊ុន ចាន់ថុល ដែលជាអនុប្រធានទី១ នៃក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា (CDC) ដែលជាស្ថាប័នវិនិយោគដ៏សំខាន់របស់ប្រទេស។
ក្រុមហ៊ុនជាសមាជិកចំនួន ៥ របស់ ស.ស.ក. បានចូលរួមក្នុងវេទិកានេះ ដោយចូលរួមក្នុងការពិភាក្សាដែលធ្វើឡើងចំពេលនៃការថយចុះវិនិយោគជាសកល។ យោងតាមទិន្នន័យ CDC ដែលបានបង្ហាញក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នេះ និន្នាការវិនិយោគសកលបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ១១% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។ ប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសនៅតំបន់អឺរ៉ុប បានរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងគេ ដោយការវិនិយោគបានធ្លាក់ចុះប្រមាណ ៥៨%។ ខណៈដែលអាស៊ានបានកើនឡើងលំហូរវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) បន្តិចបន្តួចប្រមាណ ១០% ក៏ដោយ ក៏លំហូរទាំងមូលទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅទ្រឹង។
ឯកឧត្តម ស៊ុន ចាន់ថុល បានថ្លែងថា៖ «កម្ពុជាមិនអាចគេចផុតពីនិន្នាការសកលបានទេ ប៉ុន្តែទីតាំងក្នុងតំបន់ និងភាពជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏រឹងមាំរបស់យើង ជាពិសេសជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ផ្តល់ឱកាសនានា ទោះបីជានៅក្នុងស្ថានភាពដែលពោរពេញដោយភាពមិនប្រាកដប្រជានេះក៏ដោយ»។
វិស័យស្វាយចន្ទីប្រឈមនឹងការពន្យារពេលវិនិយោគ
អ្នកជំនួញដ៏លេចធ្លោម្នាក់គឺ អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង បានលើកឡើងអំពីគម្រោងវិនិយោគមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ (QIPs) ដោយជំរុញឱ្យមន្ត្រីគយ ជាពិសេស ឯកឧត្តម ជា វុទ្ធី ជួយពន្លឿន និងសម្រួលដំណើរការអនុម័ត QIPs ។ លោក គិត ម៉េង បានថ្លែងថា៖ «វិនិយោគិនកំពុងទាក់ទងមកខ្ញុំដោយផ្ទាល់ដើម្បីសុំអន្តរាគមន៍»។
លោក អួន ស៊ីឡុត ប្រធាន ស.ស.ក. បានសម្តែងការព្រួយបារម្ភក្នុងជំនួបពិភាក្សាដាច់ដោយលែកមួយអំពីភាពជាប់គាំងនៃវិស័យស្វាយចន្ទីនេះ។ លោក ស៊ីឡុត បានថ្លែងថា៖ «យើងបានរង់ចាំជិតពីរឆ្នាំហើយសម្រាប់ការដាក់ឱ្យដំណើរការឧទ្យានឧស្សាហកម្មស្វាយចន្ទី (CIP) ហើយការពន្យារពេលនេះកំពុងរារាំងវិនិយោគិនថ្មី ដោយមិនអាចទទួល QIPs»។
ទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិក៖ ឱកាស និងហានិភ័យ
ទោះបីជាមានការធ្លាក់ចុះជាសកលក៏ដោយ ពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាចំណុចវីជ្ជមាន។ ការនាំចេញទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើង ៩៥% ពីឆ្នាំ២០២០ ដល់ឆ្នាំ២០២៤ ដែលធ្វើឱ្យអាមេរិកក្លាយជាទីផ្សារនាំចេញដ៏ធំបំផុតរបស់កម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការដាក់ចេញនូវពន្ធបដិការ ១៩% របស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើទំនិញកម្ពុជាបានបង្កជាការព្រួយបារម្ភ។
អ្នកជំនួញអាមេរិកម្នាក់បានថ្លែងថា៖ «នេះជាបញ្ហាប្រឈមទ្វេដង។ យើងត្រូវតែរក្សាការទទួលបានទីផ្សារអាមេរិក ខណៈពេលដែលធានាថាកម្ពុជានៅតែទាក់ទាញវិនិយោគិន»។
ការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើទីផ្សារអាមេរិកត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាភាពងាយរងគ្រោះ ជាពិសេសនៅចំពេលដែលមានការទាមទារកាន់តែខ្លាំងពីសំណាក់វិនិយោគិនសម្រាប់ការព្យាករណ៍បទប្បញ្ញត្តិ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រសើរឡើង និងកម្លាំងពលកម្មជំនាញ។ កង្វល់បន្ថែមទៀតរួមមានថ្លៃដើមនៃការអនុលោមតាមស្តង់ដាររបស់អ្នកទិញទាំងក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។
ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការក្លែងបន្លំដើមកំណើតទំនិញ និងការធានានូវសុចរិតភាពពាណិជ្ជកម្ម
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ក្រសួងពាណិជ្ជកម្មកំពុងបង្កើនកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការក្លែងបន្លំដើមកំណើតទំនិញ។ បច្ចុប្បន្ន អ្នកនាំចេញត្រូវតែអនុវត្តតាមវិធានតឹងរ៉ឹងបន្ថែមទៀតក្រោមច្បាប់ស្តីពីវិធានដើមកំណើតទំនិញ ដើម្បីធានាថាទំនិញដែលបាននាំចេញទៅសហរដ្ឋអាមេរិកមានតម្លាភាព និងអាចផ្ទៀងផ្ទាត់បានថាមានដើមកំណើតនៅកម្ពុជា។
វិធានការផ្លូវច្បាប់ទាំងនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីការពារភាពជឿជាក់របស់កម្ពុជានៅក្នុងទីផ្សារអាមេរិក ព្រមទាំងជំម្រុញទំនុកចិត្តវិនិយោគិនផងដែរ។
ការអនុគ្រោះពន្ធគយ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្ម
ជាផ្នែកមួយនៃការចរចាជាបន្តបន្ទាប់សម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មបដិការ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ចេញនូវពន្ធបដិការ ១៩% លើទំនិញកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ អត្រាពន្ធនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា រួមទាំងការកាត់បន្ថយពន្ធគយ និងរបាំងមិនមែនពន្ធគយផងដែរ។
ជាការតបស្នង កម្ពុជាបានអនុវត្តពន្ធគយ ០% លើទំនិញដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការអនុគ្រោះពន្ធនេះ ទំនិញនាំចូលរបស់អាមេរិកត្រូវតែបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនដូចជា៖
- ផលិតទាំងស្រុង ឬកែច្នៃជាសារវន្តនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។
- ដឹកជញ្ជូនដោយផ្ទាល់ (អាចអនុញ្ញាតបានចំពោះការដឹកជញ្ជូនឆ្លងកាត់ ឬផ្ទេរមធ្យោបាយ)។
- មិនមែនជាទំនិញប្រើរួច។
- ភ្ជាប់មកជាមួយប្រតិវេទន៍ដើមកំណើតទំនិញ (DO Form US) ដែលមានសុពលភាព។
ការអនុគ្រោះនេះនឹងបន្តមានសុពលភាពរហូតទាល់តែកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មបដិការត្រូវបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ។
ទស្សនវិស័យសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥៖ ភាពមិនប្រាកដប្រជានៅតែបន្ត
CDC បានព្រមានថាការវិនិយោគសកលត្រូវបានព្យាករថានឹងបន្តធ្លាក់ចុះរហូតដល់ឆ្នាំ២០២៥ ដោយភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងគោលនយោបាយបានរួមចំណែកដល់ចំនួនគម្រោង និងទំហំទុនវិនិយោគដែលបានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបបំផុតជាប្រវត្តិសាស្ត្រនៅក្នុងត្រីមាសទីមួយនៃឆ្នាំ ២០២៥។
ខណៈដែលវិស័យនានាដូចជាសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលកំពុងមានការចាប់អារម្មណ៍កើនឡើង ការវិនិយោគលើវិស័យឧស្សាហកម្មពឹងផ្អែកខ្លាំងលើខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងវិស័យហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបានជាប់គាំង ឬធ្លាក់ចុះ។
ទោះបីជាមានភាពលំបាកទាំងនេះក៏ដោយ មន្ត្រីកម្ពុជានៅតែមានសុទិដ្ឋិនិយមដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ លោក ស៊ុន ចាន់ថុល បានថ្លែងថា៖ «យើងត្រូវតែបន្តធ្វើកំណែទម្រង់ ធ្វើពិពិធកម្មទីផ្សាររបស់យើង និងការពារភាពជឿជាក់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចរបស់យើង។ មានតែពេលនោះទេដែលយើងអាចឆ្លងកាត់ភាពមិនស្ថិតស្ថេរដែលនៅខាងមុខ»។